Waarom transculturele hulpverlening een verkeerd idee is

in november 2017 organiseerde de sectie Interculturalisatie van het NIP een symposium onder de titel ‘When culture matters’. Ik had het liever de titel ‘does culture matter?’ gegeven. Tenslotte, wat moeten we eigenlijk met het begrip ‘cultuur’? Te midden van een aantal meer en minder prominente sprekers, kreeg ik de tijd om uit te leggen waarom we in de hulpverlening het begrip ‘cultuur’ maar eens overboord moeten gooien. Cultuur is een ‘post-hoc’ begrip: pas wanneer je iemand, of een groep mensen, lang kent, kan je iets zeggen over hun ‘cultuur’, waarbij ik ‘cultuur’ definieer als een scala aan samenhangende waarden, normen en manieren van doen. Dat is dus iets heel anders dan er van uitgaan dat iemand die zijn wortels heeft in bijvoorbeeld Marokko ook wel zal voldoen aan de eigenschappen van een zogenaamde ‘wij -cultuur’. In het meeste onderzoek naar verschillen tussen ‘culturen’ wordt ‘cultuur’ voor het gemak gelijkgesteld met ‘nationaliteit’ of ‘etnische groep’. Het is niet verwonderlijk dat vervolgens blijkt dat er binnen de op deze manier geoperationaliseerde culturen veel verschillen bestaan. Als we naar Nederland kijken, dan zien we heel goed dat ‘de Nederlander niet bestaat’. Maar zodra het gaat over mensen uit het buitenland, gooien we iedereen op dezelfde hoop met stereotypering en discriminatie als gevolg. De nadruk op ‘cultuur’ heeft ons psychologen belet om te kijken naar de ‘psychologie van de migratie’. Dan bedoel ik migratie als ingrijpende life event waarbij de adaptieve vaardigheden van iemand flink onder druk kunnen komen te staan. Belangrijke vragen daarbij zijn ook bijvoorbeeld ‘wat doet het met iemand om lang onder een zwaar repressief bewind te leven?’, ‘wat betekent jarenlang wachten in een azc voor iemand?’ ‘hoe help je mensen het best om een passende plek in de Nederlandse maatschappij te vinden?’. Ik denk dat we er niet vanuit moeten gaan dat mensen van buitenlandse origine anders zijn dan geboren Nederlanders, dat wil zeggen niet ‘meer anders’ dan anderen sowieso al zijn. Laten we iedereen zien voor wie hij of zij is, oog houdend voor een ieders geschiedenis, gezin van origine, levenservaringen et cetera. Als hulpverlener moet je vooral nieuwsgierig zijn.
De powerpoint van mijn presentatie op dit symposium vindt u hier.

0 reacties

Er is nog niet gereageerd.

Plaats de eerste reactie!

Plaats een reactie: